kagablog

In Steenwijk heeft beeldend kunstenaar Dick Tuinder Summercamp Winterland opgeslagen. Het is de set van zijn eerste lange speelfilm, een fantastische road movie waarin het virtuele meisje Sally Dewinter verdwaald raakt in de werkelijkheid.

Door Dana Linssen

STEENWIJK, 26 JULI. Ergens op het Overijsselse landgoed De Eese ligt Wonderland verscholen. Pardon: ligt Winterland verscholen. Een wereld zo wonderlijk dat Alice er alleen maar van kon dromen. Dus vergeet Alice. Hier is Sally. Sally Dewinter. Sally is de schepping van beeldend kunstenaar, schrijver en filmmaker Dick Tuinder (1963). Ze figureerde in een hele reeks tekeningen en de kortfilm Most Things Never Happen (2005) waarin ze terechtkwam op het achtertoneel van de werkelijkheid. Tuinder houdt ervan om vragen te stellen bij het gemak waarmee we de werkelijkheid voor waar aannemen. ,,Alles is echt. Of alles is onecht. Dat hoort wel bij de dingen die me bezighouden’’, zegt hij tijdens de lunchpauze op de set van Winterland. Het wordt zijn eerste lange speelfilm en Sally speelt er weer een grote rol in: ,,Het is een eerbetoon aan Sally Dewinter. Dankzij Most Things Never Happen heeft ze toch vrij veel fans op internet. In Winterland maakt ze samen met actrice Tara Elders (de film wordt ook een eerbetoon aan haar) een reis door verschillende virtuele, echte en fantasiewerelden en langs alle mogelijke manieren om daar verhalen over te vertellen. Het zijn werkelijkheden die maar een paar seconden naast elkaar liggen.’’

Most Things Never Happen was waarschijnlijk tot nu toe het werk waarin alle interesses en talenten van Dick Tuinder het beste samenkwamen: beeld, geluid, tekeningen, vraagtekens, filosofie, de lege ruimte, verbeelding en dat alles op een manier die net als Sally ,,licht en diep tegelijkertijd is.’’ Niet verwonderlijk dus dat toen het Filmfonds en de Mondriaan Stichting vorig jaar aankondigden onder de noemer ‘De verbeelding’ een reeks lowbudget kunstzinnige films te willen financieren een film over Sally eigenlijk onvermijdelijk was. 300.000 euro is het bescheiden budget en daarvan bouwde Tuinder, net als filmtovenaar Georges Méliès in de begindagen van de cinema, niet één maar meteen maar vele werkelijkheden.

De tot studio omgetoverde schuur herbergt maquettes van verre planetenwerelden, een negentiende-eeuws luchtschip, een aan alle kanten open bordkartonnen atelier (,,Ik heb er een deur in gebouwd. Voor de privacy’’). Verderop liggen achteloos tegen de wand gekwakte grasmatten, boomstronken die de neiging hebben weg te lopen en een hele verzameling zwerfkeien (hoe kan het ook anders in Steenwijk) die soms een beetje zachtjes in zichzelf liggen te praten. Althans, dat zullen ze straks in de film gaan doen, die een mix van live action, animatie, film-in-film-en-over-film gaat worden, legt Tuinder uit. We kennen die stenen natuurlijk al uit zijn striptekeningen en Tuinder vindt het verfrissend om al die filosofische vragen waar hij zijn personages mee opzadelt ,,eens vanuit het perspectief van die stenen te bekijken.’’ Zoals in de scène die straks op het programma staat: ,,Het is een van de laatste scènes van de film en Sally vraagt na al haar omzwervingen aan Old Rock Mo hoe ze de weg terug naar huis weer kan vinden. Die vertelt haar dan dat je soms niet te ver vooruit moet willen kijken. Als je naar beneden kijkt, vormen de stenen op de grond vanzelf een pad.’’

Daarna zweeft ze weg op een oog-ballon en de dertienjarige Kiriko Mechanicus die Sally speelt is helemaal opgewonden bij het vooruitzicht om daar straks voor een groot green screen op te mogen schommelen, zodat daar later in de montage digitaal allerlei beeldeffecten overheen kunnen worden geprojecteerd. Kleine correctie trouwens: Kiriko speelt Sally niet, ze ís Sally. Zo praat ze ook over haar: ,,Sally heb ik zeven jaar geleden leren kennen en toen Dick ongeveer een jaar geleden vertelde dat hij deze film ging maken heb ik hem gezegd dat ik Sally wel wilde zijn.’’

Cameraman Stijn van Santen, met wie Tuinder zijn in 1993 bekroonde afstudeerfilm Goud maakte, maakt ondertussen een eigen ruimtereis met zijn camera op een kraan om ons straks het gevoel te kunnen geven dat we met Sally in de peilloze ruimte zullen verdwijnen. Die is nu nog onmetelijk groen, maar Tuinder roept van achter de monitor: ,,Het is nu al mooi.’’

Zo wordt even alles film, daar in Steenwijk. Want dit zijn beelden die straks misschien op hun beurt weer terug zullen komen in de making of die collega-filmmaker Aryan Kaganof én acteur in de film ondertussen ook aan het draaien is. Tuinder: ,,Op de dvd moet de film in nog meer lagen open te vouwen zijn.’’ Waarom er steeds meer films worden gemaakt die zich moeiteloos van de ene parallelle wereld naar de andere bewegen, het Nederlands Filmfestival opent in september bijvoorbeeld met de film-in-en-over-film Het echte leven van Robert Jan Westdijk, weet hij niet. ,,Er is geen scheiding meer tussen interieur en exterieur, tussen privé en publiek. Dat was tien jaar geleden nog niet zo extreem. Als je nu naar buiten gaat doe je de oordopjes van je iPod in om toch weer binnen te zijn. Die werkelijkheden lopen heel natuurlijk en snel in elkaar over.’’

Winterland moet op tijd klaar zijn voor het Filmfestival Cannes in mei 2009.

www.sallydewinter.com
www.dicktuinder.com
www.columnfilm.com
http://www.freewebs.com/sallydewinter/index.htm
http://www.youtube.com/user/sallydewinter

this article first appeared in the nrc handelsblad of saturday 26 july 2008