“Ke lefifi le sa bonesiweng ke magatlapa”, go bua Kea’ a bua ka
maikutlo a buang le bana ba phefo. Maboko a ga Kea a phatsitswe
ka lemao la mphatlhalatsane, a rwele kgogamasigo ya dikakanyo le
matlhale a batlapele.
Fa a bopa mola o o akgela sekgele sa sesira letsatsi, o tlogela tsotlhe
lelemeng la “bo-itseng” ka Setswana. Mmoki yo, Kea’betswe o
tlhanasela ka loleme la boammaruri, o thuntsa ditlhase go besa
molelo wa banyana mo thutong.
A ke kgwe boteng ke ipete sebete kere :
Motlogolo o boka a sa gopole gore e fofa ka moswang, o rwele thuto
le go ruta, go neletsana ka poko kitso ya maitemogelo a go tlhogola.
O kwalela nako e e tlang le ba buisi ba ba tlhoafaletseng kitso ya
segaabo. O seka phofu, o e bua molato, o e atlhola leso la go phelela
go kwala poko.
Kea’ ga a kwalele mmuiso yoo rileng, ese ka dingwaga kgotsa thuto.
O kwala a lebeletse go ruta banyana le bana go rata puo, go rata
poko le go itse botlhokwa jwa maropeng.
Mo lebokong la Tshwane , o lemosa go sa lekalekaneng ga baagi, ka
tota re sa lekane re se meno. O kgala le go tlhoka botho ga baagi
bangwe ba Tshwane le botshelo jwa bone jwa mo mebileng. O gatisa
seno ka go boa a tlhoafalela Mafikeng e leng felo le a tsaletsweng
teng. Okare bana ba mephato yotlhe ba ka bona tshono ya go buisa
Maduo, ba tle ba iponele Maduo a thuto!
Go supa fa Kea’ a tlhoafaletse ngwao-boswa, o teile buka eno
Maduo. Mong wa leina Maduo ke mang?
Kea’betswe ke Mokgatla wa Montwaana gotswa ga Mahikana a
senang kgosi, ke setlogolo sa Bakwena baga Mogopa, o ka mo kaya
ele Morolong ka kgodiso,
Maduo, ke rre rragwe mogologolo, Modimoeng wa ntlha, kgoro
kgolo maineng a Sedimo. Fa o buisa leboko Modimoeng, o tla
lemoga gore leina le tswa kae.
Lefoko Maduo le kaya go bona ditlamorago tsa matsapa a gagwe mo
boineelong jwa go kwala poko.
Kea’betswe Mpho ya Modimo-eng?
Kana o santse o tlile go di bona,
Mofoufala tlhaloganyo ya kitso ke matlhoka leitlho la boraro.
O Montwaana wa Kgosi e ile botshabelo,
tshwara morafe lobone le a tima,
Lebogang Modimo-eng?
Ka o itse seabe sa gagwe- Masego.
Tumelo Tuks Kepadisa seopedi sa Motswako, o bua jaana a re “fa o
se mokwadi o se ke wa otulula maikutlo, ke thamalakwane o tla
palelwa ke go a ribolola”. O totobatsa botlhokwa jwa go kwala
poko-tsenelela.
Jabulane HHP Tsambo a re “Lefatshe le a le tshelang, le mo isa
dinaleding,…le fa tsela ya tle e thathafale ka go mo ntsha dikeledi, ga
a kitla a lo latlha”. Seno se supa boineelo mo tsweletsong setso le ngwao.
Motlapele Molemi Morule a re ” kana gaabo motho go
thebephatswa, tsamayang mme ka dipelo le seka la tswa.”
Se bodule! Sejo sa ga Kea’ ebile go mangodimanyoke, go bua
Letlhogonolo Menyatsoe.
Lekwalo oo Magagane o kaya Kea’ ele Moleta sebaka lobaka ka a
tshotse matsapa a go isa leyakgatisong le phasalatsa ka boene. Se ke
phitlhelelo kgolo ya bokwadi, go itlhagisetsa poko ga lekawana le.
Go supa fa mmoki yo a agisana le batho, Kagiso Nkashe a re , “A re
agisaneng lona bana ba mpa, mmitsa ntswa ga a tshole thupa
“Potso , batho le tsenwe ke eng?” o botsa jalo mongwe wa batataise-
bafatlhosi baga Kea’ eleng Lefifi Tladi.
Buka eno ke kgatelopele ya letlhaku le leswa. Batlapele bo J.M
Ntsime ba kile ba re gwetlha go boka sentle.
Leboko la ga Lefifi Tladi la Potso, le bontsha gore batho ga ba
amogele ditlamorago tsa tlhago. Fa selo se diragala, yabo ele nako
fela jaaka ele nako ya gore morole yo o sa batleng go selwa kwa
molelong wa sedikwadikwane sa maitiso a re tshubele lebonenyana.
Ke motlotlo gore ke be ke kgontshitswe ke nako go tlhotlheletsa
Mmoki go nna leitlho le le ntshotshonono, a bone kwalo jaaka
tlhagiso ya maikutlo a bonwang ka leitlho la boraro. Nako ke selabe
sa “bo Nkabo” le bo “O kare”.
Ke ka itumela thata fa re ka bona tlhagiso eno jaaka neo le tsweletso
pele ya puo ya Setswana, gape ele neo e e ka thusang baithuti go
lemoga fa poko e fetogile go tswa malobeng a a neng a sa neele
mokwadi phuthologo ya go ntsha maikutlo jaaka a ntse.
Maboko a, ke maikutlo a kgobokgobo mme fa a ka fetolelwa go nna
dipina, go ka jesa diakolo tota ka gore poko ke karolo ya botshelo
jwa rona.
Ke rata go raya Kea’ kere :
Kgabo Mokgatla a e je borekhu,
A e namele,
Mo setlhareng..
A e je borekhu!
Ngaka Otsile Ntsoane
Motsheganong 2008